28/9/16

"Οι Χαρισματικοί", Marcus Sakey





Ξεκίνησα τους Χαρισματικούς μια Δευτέρα πρωί όσο ήμουν σε διακοπές και τους τελείωσα την Τρίτη το βράδυ, με άνεση και χωρίς στιγμή να τους βαρυγκωμίσω. Πρόκειται για ένα ενδιάμεσο βιβλίο, ανάμεσα στην επιστημονική φαντασία και το θρίλερ, που βοηθάει να «καθαρίσεις» αναγνωστικά και να περάσεις στο επόμενο σημαντικό μυθιστόρημα. Αλλά ως εκεί. 

Δεν είναι ένα βιβλίο που φέρνει τίποτα καινούριο, ούτε ως επιστημονική φαντασία ούτε ως αστυνομικό. Οι ιδέες του είμαι χιλιοειπωμένες – όποιος έχει διαβάσει και δει XMen ή Heroes, ξέρει- ενώ το σασπένς υπονομεύεται από τις κοινοτοπίες και τα κλισέ της πλοκής. Περισσότερο μοιάζει με σενάριο για ταινία, όμως οι ταινίες του είδους έχουν περάσει πια σε μια άλλη σφαίρα, κι αν συγκριθεί με αυτές, μάλλον θα χάσει. 

Σε ένα παράλληλο σύμπαν, από 1980 και μετά, ένας στους εκατό ανθρώπους γεννιέται Χαρισματικός. Στην αρχή δεν υπάρχει πρόβλημα, όμως σιγά σιγά η Ανθρωπότητα βλέπει αυτούς τους Αφύσικους σαν απειλή, μαζεύει τα παιδιά που είναι χαρισματικά σε ακαδημίες και τα σακατεύει ψυχολογικά μεγαλώνοντας τα ως ορφανά. Οι Αφύσικοι οχυρώνονται κι αυτοί πίσω από έναν δικό τους που τίναξε το Χρηματιστήριο στον αέρα λόγω της χαρισματικότητάς του κι έχει φτιάξει μια ιδιωτική πόλη καταφύγιο από τη μια, και έναν ηγέτη μιας χαρισματικής τρομοκρατικής οργάνωσης, από την άλλη. Οι άνθρωποι φτιάχνουν ειδικό τμήμα αστυνομίας για την αντιμετώπιση αυτής της ιδιαίτερης τρομοκρατίας, με επικεφαλής έναν Αφύσικο, τον Νικ Κούπερ. Όταν ο Κούπερ αποφασίζει να διεισδύσει στην οργάνωση υποκρινόμενος τον προδότη, θα τον κυνηγήσουν κι από τις δύο πλευρές, και της Υπηρεσίας και των Χαρισματικών. 

Ο Νικ Κούπερ είναι μάλλον ρηχός πρωταγωνιστής. Είναι πάντοτε «ηθικός», ακόμα κι όταν αλλάζει στρατόπεδα, αγαπάει τα παιδιά του κι ας έχει χωρίσει και θυσιάζεται για αυτά, είναι άπιαστος και νικάει πάντα, ενώ στο τέλος παίρνει και το χαρισματικό κορίτσι. Από τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια του βιβλίου είναι η αλληγορία για την τρομοκρατία, για τη ρευστότητα της αλήθειας- έτσι όπως παρουσιάζεται από την κάθε πλευρά-, αλλά και για τη διαφορετικότητα- το πόσο τρομάζει η παρέκβαση από τη νόρμα. 

Οι «Χαρισματικοί» είναι ένα ευκολοδιάβαστο βιβλίο, μια ευχάριστη ανάπαυλα. Πιθανολογώ πως δεν θα διάβαζα τη συνέχεια, εκτός αν χρειαζόμουν αναγνωστικό διάλειμμα. Και στην τελική ανάλυση πάντοτε είναι απαραίτητα και αυτά.  



                                                                                       Κατερίνα Μαλακατέ




«Οι Χαρισματικοί», Μάρκους Σακέι, μετ. Αποστόλης Πρίτσας, εκδ. Πόλις, 2016, σελ. 638 












Υ.Γ. 42 Η μετάφραση με ξένισε. Θα προτιμούσα να το έχω διαβάσει στα Αγγλικά. 




26/9/16

"Ο ταξιδιώτης του αιώνα", Andrés Neuman

 Φωτογραφία: Από την παρουσίαση του βιβλίου


Αποφάσισα πως θα παρακολουθώ τον Αντρές Νέουμαν από την πρώτη μετάφραση μυθιστορήματός του στην Ελλάδα το 2012. Ο ενθουσιασμός μου για το «Κατά μόνας», σε συνδυασμό με την εξαιρετική ομιλία του στα τέλη του Ιούνη στο πλαίσιο του ΛΕΑ στο Ινστιτούτο Θερβάντες, με έκαναν να διαβάσω τον «Ταξιδιώτη του αιώνα» με λαχτάρα. Κι ίσως αυτό να με μπλοκάρισε στις πρώτες τουλάχιστον διακόσιες σελίδες.

Έκανα υπομονή γιατί είχα εμπιστοσύνη στον συγγραφέα, και σιγά-σιγά βυθίστηκα στον κόσμο των ιδεών του, γοητεύτηκα από τους χαρακτήρες, τις βιβλιοφιλικές, φιλοσοφικές και πολιτικές αναφορές του, και άρχισα να φτιάχνω αναλογίες με το σήμερα, να καταλαβαίνω τι θέλει να πει. Η τελική γεύση είναι εξαιρετική. Όχι με την πηγαία χαρά που μου δημιούργησε το «Κατά μόνας» πως πρόκειται για ένα βιβλίο «δικό» μου. Αλλά με ένα βαθύτερο αίσθημα ικανοποίησης , εξίσου σημαντικό: πως ο συγγραφέας που αγαπάς έγραψε ένα τέτοιο μυθιστόρημα.

Η ιστορία αρχίζει όταν ο Χανς, ένας άνθρωπος των γραμμάτων του οποίου το παρελθόν δεν ξέρουμε, φτάνει νύχτα στο Βανδερβούργο, μια πόλη ανάμεσα στην Σαξονία και την Πρωσία, που είναι ρευστή και μετακινείται στον χάρτη, όπως αλλάζουν ανά τους αιώνες και τα σύνορα της περιοχής. Ο Χανς καταλύει σε ένα φτηνό πανδοχείο για μια νύχτα, αλλά το Βανδερβούργο τον καλεί, δεν τον αφήνει να φύγει. Γίνεται φίλος με τον λερό οργανοπαίχτη λατέρνας στην πλατεία και συχνάζει στη σπηλιά του. Και λίγο αργότερα γίνεται τυχαία μέλος του λογοτεχνικού σαλονιού της πόλης, του σαλονιού της Ζοφί. Κι έτσι, γνωρίζουμε την πρωταγωνίστρια.

Η Ζοφί είναι μια νεαρή κοπέλα που ζει μόνη με τον πατέρα της, από καλή οικογένεια, αρραβωνιασμένη με τον πιο πολύφερνο γαμπρό, έναν κλασικό πλούσιο νεαρό, λίγο ακαλλιέργητο, αλλά πάμπλουτο και με πραγματικά αισθήματα για κείνη. Στο σαλόνι της συχνάζουν ο συντηρητικός καθηγητής Μίτερ, η χήρα κυρία Πιετσίνε, οι Λεβίν —ένα ζευγάρι που δεν αντέχει ο ένας τον άλλο— και ο Άλβαρο, ένας Ισπανός εμιγκρές. Γρήγορα ο Χανς , που είναι ευρωπαϊστής και ονειρεύεται μια ενιαία Ευρώπη, αλλά ήπιος πολιτικά μετά το στραπάτσο της Γαλλικής Επανάστασης και τη συντηρητικοποίηση της Ευρώπης, θα έρθει σε αντιπαράθεση —πολιτική, φιλοσοφική, λογοτεχνική— με τον Μίτερ, και οι κουβέντες τους θα ανοίξουν τον χορό του ενδιαφέροντος στο μυθιστόρημα.

Όμως πραγματικά σημαντικό γίνεται το βιβλίο όταν ο έρωτας που δημιουργείται ανάμεσα στον Χανς και τη Ζοφί ολοκληρώνεται. Εκεί αποκαλύπτεται πως έχουν το ίδιο πάθος για τη μετάφραση και το σεξ: δουλεύουν το ένα παράλληλα με το άλλο. Η Ζοφί, μια γυναίκα αρραβωνιασμένη και υποταγμένη στον πατέρα της, φαίνεται τελικά πως είναι τολμηρή σεξουαλικά, πως έχει δοκιμάσει και άλλοτε τις χαρές του σεξ, πως είναι μια καλλιεργημένη κοπέλα που μπορεί να ακολουθήσει με ευχέρεια τα λογοτεχνικά ρεύματα. Ο Νέουμαν αγαπά να ασχολείται με τον φεμινισμό. Εδώ τον βρίσκουμε στα σπάργανά του στο πρόσωπο της ηρωίδας του, που γίνεται σύμβολο του μέλλοντος. Η Ζοφί, ενώ καταλαβαίνει τους κοινωνικούς περιορισμούς της, δεν διστάζει να δείξει ποια είναι. Αδιαφορεί για τις προετοιμασίες του γάμου της, ζει τον τρελό της έρωτα, μεταφράζει ως ίση με τους άντρες, έχει σαφή πολιτική θέση. Βρίσκεται σε ένα δίλημμα που αντιμετωπίζουμε συνέχεια ως και σήμερα: τι είναι σημαντικότερο, η ασφάλεια ή η ευτυχία; Αυτό αντιπροσωπεύουν οι δυο της άντρες και εκείνη το ξέρει καλά. Ο Χανς, από την άλλη, είναι ταξιδιώτης· δεν μπορεί να στεριώσει γιατί δεν έχει ρίζες, δεν έχει πατρίδα. Πατρίδα του είναι οι άνθρωποι ανά πάσα στιγμή. Και το θέμα του τόπου απασχολεί τον Νέουμαν βαθιά, γιατί είναι η ταυτότητά του, είναι ένας συγγραφέας με διπλή υπηκοότητα, που νιώθει πως ανήκει κι εδώ κι εκεί.

Πολύ ενδιαφέροντες είναι και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες, ο καθηγητής Μίτερ που αντιπροσωπεύει το κατεστημένο και γράφει την κυριακάτικη στήλη της εφημερίδας, ο Ισπανός Άλβαρο που μας μιλά για την ιστορία της Ισπανίας, ο ταπεινός οργανοπαίχτης, ο πατέρας της Ζοφί αλλά και ο αρραβωνιαστικός της, εκπρόσωπος μιας πλουτοκρατίας που δεν έχει καταλάβει τι της συμβαίνει και που θεωρεί την υπεροχή της δεδομένη, χωρίς να είναι κακός άνθρωπος, μόνο σίγουρος και ερωτευμένος.

Μέσα σε όλα αυτά τρυπώνει η Ιστορία. Ο ίδιος ο Νέουμαν δηλώνει πως ο «Ταξιδιώτης του αιώνα» είναι «μια μεταφραστική μηχανή ανάμεσα στον 19ο αιώνα στον 21ο». Και η Λογοτεχνία· είναι τόσες οι άμεσες και έμμεσες αναφορές, που είμαι σίγουρη πως αρκετές τις έχασα. Και η πολιτική. Η ιστορική στιγμή είναι χαρακτηριστική, η άνοδος του Μέτερνιχ στην Ευρώπη μετά την αποτυχία της επανάστασης έχει οδηγήσει σε βαθιά συντηρητικοποίηση ακόμα και των σεξουαλικών ηθών. Και φυσικά ο τόπος δεν είναι τυχαίος, η Γερμανία, η καρδιά της Ευρώπης, ικανή για τα σημαντικότερα πράγματα στην τέχνη και τη φιλοσοφία, και για τα πιο αποτρόπαια στην πολιτική.

Το 2012 που κυκλοφόρησε ο «Ταξιδιώτης του αιώνα» ο Νέουμαν ήταν τριάντα πέντε χρονών. Ο «Ταξιδιώτης» —ένα μυθιστόρημα που το έγραφε από τα τριάντα του— αποκαλύπτει τον συγγραφέα του, απαιτεί αυτός που το γράφει να είναι δυνατός σε πάρα πολλά γνωστικά πεδία, όχι επιφανειακά αλλά ουσιαστικά. Ο λογοτεχνικός κόσμος δεν έχει παρά να βγάλει το καπέλο στον νεαρό ακόμα —ούτε τα σαράντα δεν έχει κλείσει— κύριο Νέουμαν. Να αποθέσει τις ελπίδες του επάνω του για αυτό που θα συμβεί στη λογοτεχνία στο μέλλον.







"Ο ταξιδιώτης του αιώνα", Αντρές Νέουμαν, μετ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ.Opera, 2016, σελ. 728

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στον ιστότοπο www.amagi.gr

25/9/16

Διαβάζοντας στο ραδιόφωνο του Amagi





Κλήρωση! Και εκπομπή βεβαίως! Σήμερα στις 6μ.μ. στη ραδιοφωνική εκπομπή Διαβάζοντας μαζί μας θα είναι η Ευθυμία Ε. Δεσποτάκη, μια από τις ιέρειες του φανταστικού στην Ελλάδα. Θα μιλήσουμε για το νέο της βιβλίο, "Πνεύματα", για την ομάδα ΑΡΠΗ αλλά και για το επικείμενο Fantasticon 2016

Κληρώνουμε 2 αντίτυπα "Πνεύματα" της Ευθυμίας Δεσποτάκη και 2 αντίτυπα "Το αμόνι που τραγουδά" του Ανδρέα Μιχαηλίδη, αμφότερα ευγενική προσφορά από τις εκδόσεις Mamaya Books. Για να λάβετε μέρος στην κλήρωση θα πρέπει να πατήσετε "Μου αρέσει" και να κοινοποιήσετε ή/και σχολιάσετε το ποστ στο fb ως τις 7:45 σήμερα. Η κλήρωση γίνεται on air λίγο πριν το τέλος της εκπομπής.


Μην μας χάσετε 6-8μ.μ. πάντα στον www.amagi.gr

[το αφισάκι μας σήμερα επιμελήθηκε η Elena Vasilaki]


Όλες τις παλιότερες εκπομπές μπορείτε να τις βρείτε σε αυτό τον σύνδεσμό:



22/9/16

"Ελενίτ", Βίκυ Τσελεπίδου



Μικρές και πολύ μικρές ιστορίες περιλαμβάνονται στο λιανό- αλλά εξαιρετικά καλαίσθητο- βιβλιαράκι των εκδόσεων Νεφέλη, Ελενίτ. Ιστορίες που μπορείς αν θέλεις να τις διαβάσεις όλες μαζί, σε μια ανάγνωση, αλλά μετά οπωσδήποτε θα ζητήσεις να ξαναγυρίσεις σε αυτές. 

Η Τσελεπίδου γράφει το είδος του διηγήματος που αγαπώ, χτίζει την ιστορία της με μαστοριά, κι ύστερα με μια ξαφνική ανατροπή σου εξηγεί τι είναι αυτό που έχει σημασία. Ο λόγος της είναι μετρημένος και σωστός, αλλά όχι εξεζητημένος. Δεν γράφει για άσκηση γραφής, δεν αναζητά την τελειότητα του τρόπου γιατί δεν το έχει ανάγκη, έχει ιστορία να πει. 

Κάποιοι θα έλεγαν πως η συγγραφέας ώρες ώρες ολισθαίνει προς το γκροτέσκο, οι ήρωες της είναι απλοί και καθημερινοί, μέχρι να τεμαχίσουν τον νεκρό γιό τους, να αρχίσουν να χτυπούν και να φωνάζουν, να αποκαλυφθεί πόσο σε κακοποιούν, μέχρι να 

Με όποιον κι αν πας, μικρούλα μου, το σπέρμα στο παπάκι σου θα είναι του μπαμπάκα

Η αγία ελληνική οικογένεια, η επαρχία με την μυστικοπάθεια και την κρυψίνοια της, οι γυναίκες,-μάνες, κόρες, αδελφές-, πρωταγωνιστούν. Οι σχέσεις των ανθρώπων- ειδικά αυτών που θα έπρεπε να είναι κοντά ο ένας με τον άλλο- κακοφορμίζουν κάτω από το Ελενίτ. Το ελενίτ ήταν κάποτε η βασική στέγη στην ελληνική επαρχία, τώρα έχει εγκαταλειφθεί γιατί είναι καρκινογόνο. Έτσι έρχεται κι τρόμος στα διηγήματα, με καθυστέρηση. Μετά την συνειδητοποίηση πως η ανθρώπινη φύση είναι άγρια. Και εκδικητική. 

"Μπάμπουσκα", της είπαν την επόμενη μέρα τα παιδιά, "ο γιος σου δεν είναι πια στο χιόνι", κι εκείνη διάβασε τα χείλη τους και είπε: "Θα τον πήραν τα πουλιά".
"Το τσεκούρι του βρήκαμε μόνο. Θέλεις να στο φέρουμε, μπάμπου, εδώ, να το έχεις να τον θυμάσαι;" και η γρια απάντησε "Όχι".

Απόλαυσα την συλλογή, την χάρηκα πραγματικά. Είναι ίσως από τις λίγες της εγχώριας παραγωγής που θα άξιζε να μεταφραστεί και να φτάσει κι αλλού. Γιατί η Βικυ Τσελεπίδου, αν και αυτό είναι το πρωτόλειό της, μοιάζει ήδη συγγραφέας φτασμένη. 



                                                                            Κατερίνα Μαλακατέ



"Ελενίτ", Βίκυ Τσελεπίδου, εκδ. Νεφέλη, 2014, σελ. 101

19/9/16

"Η μεγάλη πομπή", Αλέξης Πανσέληνος



Πραγματικά εντυπωσιασμένη. Αυτή είναι η φράση που τριγύριζε στο μυαλό μου μόλις τελείωσα την Μεγάλη πομπή. Ο Αλέξης Πανσέληνος μας έδωσε το 1985 ένα εντυπωσιακό μυθιστόρημα, ανάμεσα στην φαντασία και την πραγματικότητα, που όμοιό του κανένας άλλος στην Ελλάδα εκείνη την εποχή δεν τόλμησε- ούτε μπόρεσε- να γράψει. Σε οποιαδήποτε άλλη χώρα ένα τέτοιο βιβλίο θα αρκούσε για να τον εκτοξεύσει στην διασημότητα. 

Η πλοκή στην Μεγάλη πομπή κινείται πάνω σε δυο βασικούς άξονες. Η αρχική ιστορία αφορά τον Νότη, ένα αγόρι από το Μπραχάμι, που τον ακολουθούμε στην μετεφηβεία, τον βρίσκουμε λίγο πριν την αποτυχία του στις Πανελλήνιες, τον αφήνουμε όταν τελειώνει από το στρατό. Ο Νότης είναι ανήσυχο παιδί, δεν μπορεί να στρωθεί στο διάβασμα, καβατζώνει μηχανές, ονειρεύεται λεφτά και την πανέμορφη κόρη του γείτονα. Η ζωή του σμπαραλιάζεται από τον θάνατο του πατέρα. Κλέβει αλλά όχι συστηματικά, έχει ντράβαλα με την αστυνομία, τα φτιάχνει με μια κνίτισσα. Στον στρατό δεινοπαθεί λόγω οικογενειακής αριστερής ιστορίας, αλλά και της δικής του ερωτικής.

Παράλληλα ο ιππότης Λάνσερτις προσπαθεί να σώσει τον πλανήτη του από τους τρεις Αδελφούς, που έχουν βαλθεί να παραγκωνίσουν τους ανθρώπους και να κυριαρχήσουν μαζί με τις Αναβιώσεις- πλάσματα όπως Ασπάλακες και Πτεροδάχτυλοι- και τα Υβρίδια- πλάσματα ανάμεσα σε άνθρωπο και ζώο. Στην προσπάθεια των Αδελφών αρωγοί είναι  και τα Φτερωτά Μωρά, αγγελάκια με σώμα μωρού και κεφάλι έκφυλο και μοχθηρό. Τα Φτερωτά Μωρά αποκεφαλίζουν, κάνουν σεξουαλικές χάρες και ορμάνε στα γλυκά με τον ίδιο ενθουσιασμό. 

Στη φουτουριστική ιστορία του Λάνσερτις συνυπάρχουν το παρελθόν και το μέλλον. Οι Αδελφοί πιστεύουν στο δωδεκάθεο, τα Φτερωτά Μωρά είναι βασισμένα στους αγγέλους, ενώ το Λάνσερτις ως όνομα ιππότη δεν αφήνει πολλά στη φαντασία. Ο Νότης διαβάζει τις περιπέτειες του ιππότη σε συνέχειες κόμικς και είναι η μόνη βασική του παρηγοριά, όσο παλεύει με δουλειές του ποδαριού, γκόμενες που δεν του κάθονται, τις Πανελλήνιες, τη μάνα του. Στο τέλος τόσο ο Νότης όσο και ο ιππότης, θα συμβιβαστούν. Ο σκοπός τους ήταν από την αρχή συγκεχυμένος και εν πολλοίς χαμένος. Ακολουθούν βίους παράλληλους, που όταν συγκλίνουν είναι για να νιώσει ο ένας κοντά στον άλλο. 

Το ενδιαφέρον είναι ο κύκλος των εποχών, το πόσο μοιάζει ένας 18αρης του 1980 με έναν 18άρη του σήμερα, πόσο οι βασικές ανθρώπινες επιδιώξεις παραμένουν κοινές. Κι όταν έχεις να παλέψεις με κάτι που δεν καταλαβαίνεις, φαίνεται τελικά πως η μόνη λύση είναι να παντρευτείς την άσχημη ξαδέλφη με την προίκα. 



                                                                           Κατερίνα Μαλακατέ



"Η μεγάλη πομπή", Αλέξης Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο, 2013 (1985), σελ.450

18/9/16

Ραδιοφωνικό Διαβάζοντας







 Σήμερα στις 6μ.μ. στο ραδιόφωνο του Amagi μαζί μας στην εκπομπή Διαβάζοντας θα είναι η Μάρτυ Λάμπρου

Κληρώνουμε 3 αντίτυπα από την καινούρια συλλογή διηγημάτων της "Ενοικιάζεται το παρόν", ευγενική προσφορά από τις Εκδόσεις Κέδρος - Kedros Publishers. Για να λάβετε μέρος στην κλήρωση πατήστε "Μου αρέσει" και σχολιάστε ή/και κοινοποιήστε το ποστ στο fb ή απλά να αφήσετε ένα σχόλιο εδώ στο blog μέχρι σήμερα στις 7:50. Η κλήρωση θα λάβει χώρα κατά τα τελευταία λεπτά της ραδιοφωνικής μας εκπομπής, on air. 


Μην μας χάσετε 6-8 στον www.amagi.gr


Όλες οι προηγούμενες εκπομπές Διαβάζοντας βρίσκονται μαζεμένες σε αυτό εδώ το link:
https://www.mixcloud.com/katerinamalakate/